Levinas:
Between Judaism, Christianity and Philosophy

De 12de editie van de Leerstoel voor joods-christelijke relaties, georganiseerd door UCSIA en het Instituut voor Joodse Studies (IJS, Universiteit Antwerpen) staat in het teken van Emmanuel Levinas en zijn intellectuele nalatenschap. Zijn leven en werk worden vanuit verschillende invalshoeken belicht: Levinas als Joodse denker, Levinas vanuit christelijk perspectief, en ten slotte Levinas als filosoof.

Vier prominente Levinas-experten zullen een korte lezing geven, gevolgd door een paneldebat en discussie met het publiek. De avond zal ingeleid worden door Dr. Stijn Latré (UCSIA) en gemodereerd worden door Dr. Ashraf Noor en Prof. Vivian Liska (Instituut voor Joodse Studies). De avond wordt afgesloten met een receptie.

In samenwerking met:

IJS

interdisciplinair onderzoeksinstituut voor de wetenschappelijke studie van het jodendom

Wanneer?

19 februari 2020
19.00 – 21.15 uur

Waar?

Universiteit Antwerpen – Hof van Liere
Prinsstraat 13 B, 2000 Antwerpen

Inschrijven

Gratis toegang,
maar vergeet niet om online in te schrijven.

Programma

19.00 uur

Introductie door Stijn Latré
19.10 uur

Van “Penseur juif” tot “Juif qui pense”: Emmanuel Levinas’ Talmoedische filosofie
door Shmuel Wygoda

Slechts weinig Joodse wijsgeren hebben hun stempel gedrukt op zowel de algemene filosofie als op het Joodse denken. In de twintigste eeuw waren de voornaamste figuren Hermann Cohen, die zich concentreerde op de Joodse teksten in de Bijbel, in het bijzonder op de Profeten; Franz Rosenzweig, die zich specialiseerde in het denken van de middeleeuwse Joodse geleerde Judah Halevy; en Martin Buber, die zich liet inspireren door de mystieke wereld van het chassidisme. Emmanuel Levinas ontwikkelde, in de nasleep van zijn ontmoeting met zijn mysterieuze leraar Monsieur Chouchani, een bijzondere interesse voor de Talmoed. Nochtans verschilt zijn lezing van de Talmoedische teksten van zowel de traditionele Talmoed-academies (yeshivot) als de gangbare historische-filologische lezing in de academische wereld. Tijdens deze presentatie zullen de bijzonderheden van de “Levinassiaanse” benadering van de Talmoed geïllustreerd worden in het licht van Levinas’ algemene filosofie.

Prof. dr. Shmuel Wygoda is voorzitter van het Departement voor Joodse Filosofie aan Herzog College (Alon Shevut / Jerusalem), waar hij tussen 1995 en 2006 decaan was. Hij heeft Joodse filosofie gedoceerd aan de Hebrew University of Jerusalem en is momenteel werkzaam in het Shluhei Zibbur Program van diezelfde universiteit. Hij is de samensteller van verschillende boeken en publiceerde uiteenlopende artikelen, voornamelijk over hedendaagse Joodse en algemene filosofie met een bijzondere interesse in de algemene en Talmoedische filosofie van Emmanuel Levinas. In 2020 wordt hij visiting professor aan La Sapienza University in Rome.

19.30 uur

Het onvergeeflijke vergeven? Levinas’ polemiek tegen het christelijke concept van almachtige vergeving
door Marcel Poorthuis

In het denken van Levinas is vergeving niet zomaar een religieuze of sociale kwestie, maar een concrete manier waarop de tijd kan begrepen worden. Ware filosofie komt voort uit ervaring; de ervaring van het verwerken van het verleden door te herinneren, toont de ambiguïteit in de tijd zelf aan, zowel in zijn continuïteit als in zijn discontinuïteit. Hoewel tijd niet als geïsoleerd subject begrepen kan worden, heeft het leeuwendeel van de westerse filosofen dat toch geprobeerd. De relatie met de andere mensen creëert dimensies van verleden, heden en toekomst die ondenkbaar zijn in een solitair subject. Vergeving propageren die de relatie met de ander veronachtzaamt, draait uit op geweld. We kunnen ons afvragen of het Onze Vader – “Vergeef ons onze schuld, zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren” – het omgekeerde tracht te stellen. Dit werpt vragen op over hoe we grote sociale conflicten kunnen aanpakken, denk aan Zuid-Afrika en de Waarheids- en Verzoeningscommissie, maar ook aan criminelen in onze eigen samenleving. Hoe gaan we om met vergeving en wie is gemachtigd om het te schenken?

Prof. dr. M.J.H.M. (Marcel) Poorthuis doceert interreligieuze dialoog aan de Tilburg School for Theology. Hij wijdde zijn proefschrift aan de Frans-Joodse filosoof Emmanuel Levinas. Hij publiceerde onder meer over katholicisme, judaïsme en boeddhisme en is auteur van Van harem tot fitna (Nijmegen 2011), over de Nederlandse perceptie van islam. Hij is co-redacteur van het internationale tijdschrift Jewish and Christian Perspectives (Brill Leiden) en voorzitter van de stichting Pardes for Jewish wisdom. In zijn meest recente publicaties behandelt hij de joodse en christelijke bronnen van de islam.

19.50 uur

Het methodologische probleem in Levinas’ ethiek als eerste filosofie
door Arthur Cools

Het is gemeengoed dat Emmanuel Levinas ethiek als eerste filosofie voorstond. Hij heeft bijgedragen aan een filosofie van subjectiviteit die hij definieert als verantwoordelijkheid tegenover de ander. Tegelijkertijd zijn zijn teksten zeer moeilijk te lezen, om niet te zeggen onredelijk, hyperbolisch, uitzonderlijk. Hoe komt Levinas ertoe te tonen wat hij bedoelt? Deze vraag is het beginpunt voor het onderzoek naar de filosofische methode in Levinas’ analyse van subjectiviteit. Prof. dr. Arthur Cools zal aantonen dat Levinas’ methodologie bestaat uit een combinatie van drie methodologische instrumenten: fenomenologie, deformalisering en reductie.

Prof. dr. Arthur Cools is professor Hedendaagse filosofie en cultuurfilosofie aan de Universiteit Antwerpen. Hij is de auteur van Langage et subjectivité. Vers une approche du différend entre Maurice Blanchot et Emmanuel Lévinas (2007) en medesamensteller van The Locus of Tragedy (2008), Metaphors in Modern and Contemporary Philosophy (2013), Debating Levinas’ Legacy (2015), en Kafka and the Universal (2016). Zijn werk is toegespitst op de Franse filosofie, met bijzondere aandacht voor de vraag naar singulariteit in relatie tot subjectiviteit en de wisselwerking tussen filosofie en literatuur.

20.10 uur

Het idee van oneindigheid: de impact van Levinas’ begrip van transcendentie voor de joods-christelijke dialoog
door prof. dr. René Dausner – Institut für Katholische Theologie, Universität Hildesheim

In zijn prachtige werk “God en filosofie” ontwikkelt Emmanuel Levinas een nieuw begrip van transcendentie. Door terug te keren naar de basisoverwegingen over het idee van oneindigheid, laat Levinas zien hoe het oneindige kan worden geïnterpreteerd als betrokken bij de eindigheid, maar zonder eindigheid te worden. Zijn herlezing van Descartes’ idee van oneindigheid – dat het moderne paradigma van subjectiviteit opende – biedt voor de theologie interpretatief potentieel, in termen van een post-metafysisch denken (J. Habermas). In zijn artikel probeert prof. Dausner de impact van het filosofische denken van Levinas te reconstrueren, in het bijzonder op de joods-christelijke dialoog.

René Dausner is hoogleraar systematische theologie aan het Instituut voor Katholieke Theologie, Universiteit van Hildesheim. Zijn theologische proefschrift onderzocht de poëzie van de Elazar Benyoetz en onderzocht de pogingen om vandaag over God te spreken. In 2016 publiceerde hij zijn tweede boek, Christology in Messianic Perspective, dat zich richt op de filosofische attributies aan messiaanse subjectiviteit en tijd door Emmanuel Levinas en Giorgio Agamben. Hij doceerde fundamentele theologie aan de Katholieke Universiteit van Eichstätt-Ingolstadt tussen 2011 en 2018 en was interim-hoogleraar systematische theologie aan de Universiteit van Dresden van 2017 tot 2018.

20.30 uur

Paneldebat gemodereerd door Ashraf Noor en Vivian Liska

20.50 uur

Uitwisseling met het publiek

21.15 uur

Receptie

Universiteit Antwerpen – Hof van Liere

Locatie

Universiteit Antwerpen
Stadscampus – Hof van Liere
Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen

Universiteit Antwerpen - Hof van Liere

Om zalen de Tassis, Dürer en Prentenkabinet te bereiken, ga je de gebouwen van de stadscampus binnen via de hoofdingang in de Prinsstraat 13. Vervolgens steek je het kleine binnenplein over. In de doorgang naar de grote binnentuin, neem je de deur op de linkerkant en ga je vervolgens de trap op. De zalen “de Tassis” en “Dürer” bevinden zich op de tweede verdieping. Het “Prentenkabinet” vind je op de eerste verdieping.

Mensen die wat moeilijker te been zijn, kunnen de lift nemen. In de doorgang naar de grote binnentuin, neem je dan de rechtse deur in plaats van de linkse, de lift bevindt zich een eindje verderop op uw rechterkant.

Om zalen Elsschot en Gresham te bereiken, neemt u de ingang in Prinsstraat 13B (dezelfde ingang als Restaurant Universiteitsclub). Neem de trap tot aan de tweede verdieping.

Met de fiets

Fietsostrade naar Antwerpen

Antwerpen heeft geïnvesteerd in veilige lange-afstandsfietsroutes naar het centrum van Antwerpen. Meer info op de website Slim naar Antwerpen.

Fietsenstalling

Op de campus is in totaal fietsenstalling voor bijna 1000 fietsen voorzien, verspreid over de verschillende gebouwen. Vind de dichtstbijzijnde fietsenstalling op de plattegrond van de stadscampus.

Velo

Het publieke fietsdeelsysteem van de stad Antwerpen ‘Velo’ is de oplossing voor je korte verplaatsingen binnen de Singel. De dichtstbijzijnde Velostations bij de campus vind je op het Mutsaardplein, in de Keizerstraat, op de Ossenmarkt, op de Paardenmarkt, in de Lange Nieuwstraat en aan het Hessenhuis.

 

Met het openbaar vervoer

Trein

Het Centraal Station van Antwerpen ligt op ongeveer een kwartier wandelen.

Met een abonnement op de Velo deelfietsen neem je een fiets aan het Centraal Station, en parkeer je 5 minuutjes later de fiets aan de Ossenmarkt, Paardenmarkt, Mutsaardplein, Keizerstraat of Lange Nieuwstraat.

Plan je reis van station tot station met de NMBS routeplanner.

Bus en tram

Bus 17 stopt aan de Paardenmarkt (halte Hessenbrug).

Tram 7 stopt ter hoogte van de Keizerstraat.

Tram 24 en tram 11 stoppen in de Lange Nieuwstraat (halte Sint Jacob).

Rooseveltplaats ligt op ongeveer tien minuten wandelen. Dit is een knooppunt voor zeer veel bus- en tramlijnen.

Plan je route en raadpleeg de dienstregeling op de website van De Lijn.

Park & Rides

Langs de verschillende invalshoeken van de stad liggen P+R-zones waar je je auto de hele dag gratis kan parkeren. Het zijn ideale locaties op een paar kilometer van de campus om over te stappen op de bus of de tram. Je kan ook je (vouw)fiets meenemen in de koffer.

Meer info vind je op de website van Stad Antwerpen.

 

Met de auto

Wegenwerken

Omwille van verschillende wegenwerken is de Antwerpse binnenstad niet vlot bereikbaar met de wagen. Daarom raden we je aan om met de fiets of het openbaar vervoer te komen of gebruik te maken van één van de Park & Rides.

Kom je toch met de wagen? Informeer je dan zeker vooraf op www.slimnaarantwerpen.be.

Bovendien bevindt de stadscampus zich in een rode parkeerzone. Dit wil zeggen dat je aan de kant van de weg maximum drie uur en enkel betalend kunt parkeren. (1ste uur: € 1,60 / 2de uur: + € 2,70 / 3de uur: + € 3,80). Deze tarieven gelden tussen 9.00 en 22.00 uur van maandag tot en met zaterdag.

Er zijn enkele publieke betaalparkings op wandelafstand. Volgende parkings liggen in de buurt van de stadscampus:

Parking Antwerp Shopping
Molenbergstraat 7, 2000 Antwerpen
Wandelafstand:  500 m | 6 min

Parking Sint-Jacob
St-Jacobsmarkt 81-83, 2000 Antwerpen
Wandelafstand:  550 m | 7 min

Parking ’t Stad
Eikenstraat 9, 2000 Antwerpen
Wandelafstand:  600 m |7 min

Parking Shopping Meir
Korte Klarenstraat 10, 2000 Antwerpen
Wandelafstand:  550 m |  7 min

Parking Meir
Eiermarkt 33-35, 2000 Antwerpen
Wandelafstand: 750 m | 10 min

UCSIA

Prinsstraat 14
B-2000 Antwerpen
info@ucsia.be
Tel. +32 (0)3 265 49 60
Fax +32 (0)3 707 09 31